Copyright © 2010 Dorling Kindersley Limited
Het schip de Stad Amsterdam heeft acht maanden lang een bijzondere reis gemaakt. Dit was dezelfde reis als Charles Darwin lang geleden ook maakte. Onderweg zien ze gigantische zeezoogdieren. Er zijn 2 soorten walvissen: baleinwalvissen en tandwalvissen
Letterlijke tekst uit de clip
Walvissen zijn bijzondere dieren. Niet alleen omdat ze zo enorm groot zijn, maar ook omdat er verschillende soorten walvissen bestaan. Er zijn twee groepen: de groep baleinwalvissen. En de groep tandwalvissen. Deze namen hebben ze te danken aan de manier waarop ze hun voedsel vangen. Baleinwalvissen zwemmen met een open mond rond om voedsel te zoeken. Ze gebruiken hun mond als een soort zeef. Tandwalvissen, die vangen voedsel met hun tanden. Hier zie je een baleinwalvis. Hij komt voor in de zeeën onderaan de wereld, dus onder de evenaar. Tot de groep tandwalvissen behoort de orka. Deze walvis is heel erg slim, maar hij kan ook gevaarlijk zijn: hij jaagt op zeehonden en op pinguïns. Walvissen zijn geen vissen, maar zoogdieren. Dat betekent, dat ze ademen met hun longen. Zo af en toe moeten die walvissen boven water komen om adem te halen. Maar dat doen ze niet met hun mond of met hun neus, maar met het blaasgat bovenop hun kop. In plaats van een dikke vacht om zich warm te houden onder water hebben walvissen een speklaag. Die laag wordt ook wel “blubber” genoemd. Dat is hard nodig, want in de zee koelt hun lichaam anders snel af. Ooit werd er vanwege deze speklaag veel gejaagd op walvissen. De huid werd dan gesmolten. Er werden olieproducten van gemaakt zoals levertraan en kaarsvet. Toen de jacht op walvissen verboden werd, ontstond er walvistoerisme. Daar wordt geld mee verdiend. Toeristen gaan dan met een boot de walvissen van dichtbij bekijken. Er wordt wel eens gedacht, dat dit toerisme slecht is voor de walvissen. Maar eigenlijk valt het wel mee. Zolang mensen er maar niet te dichtbij komen. Met het geld dat er door het walvistoerisme wordt verdiend kan ervoor gezorgd worden, dat de oceaan leefbaar blijft voor de walvis en kunnen we deze prachtige zeedieren blijven zien.
Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin
Algemene info over walvissen : bron wikipedea
Walvissen
Al vele miljoenen jaren leven er walvissen op aarde.
Vijftig miljoen jaar geleden zwommen de eerste walvisachtige in de oceanen. Ze leken meer op reuze-zeeslangen dan op de walvissen die wij kennen.
De walvis is eigenlijk geen vis, maar een zeezoogdier. Het zijn de reuzen van de zee. Walvissen vind je in alle zeeën.
Walvissoorten zijn te verdelen in twee soorten: baleinwalvissen en tandwalvissen.
Baleinwalvissen worden ook wel baardwalvissen genoemd. In de bek van een baardwalvis hangen rijen baleinen wat lijkt op een soort baard. De baleinen zijn gemiddeld 70 tot 100 centimeter lang. (1 meter)
Als de baardwalvis zijn kaken dicht doet en het water eruit drukt blijven duizenden kleine schaaldiertjes achter zoals bijvoorbeeld krill. (kleine kreeftjes). Daarna verzamelt hij met zijn enorme tong de diertjes in zijn keel.
Sommige baleinwalvissen voeden zich door met open mond door een school kleine vissen heen te glijden. Een volwassen blauwe vinvis (baleinwalvis) kan tot 70.000 liter water in zijn mond nemen waaruit hij enkele honderden kilo’s voedsel kan halen. Als de blauwe vinvis zijn bek opent is die groot genoeg om een bus in te parkeren.
Tandwalvissen vangen hun voedsel met hun tanden. Dit is een hele kunst als je weet dat hun voedsel bestaat uit vissen, zeehonden en zelfs andere walvissen!
Een potvis (tandwalvis) eet zo’n 1000 kilo inktvis per dag.
Andere tandwalvissen zijn bijvoorbeeld de zwaardwalvissen, de dolfijnen en de tuimelaars en de orka.
Een baleinwalvis heeft twee blaasgaten om te ademen en een tandwalvis een.
Leeftijd?
Als je de leeftijd van een walvis wilt weten moet je in zijn oor kijken, want in een walvisoor vormt zich, net als bij mensen, oorsmeer. Bij de walvissen stapelt dit oorsmeer zich op gedurende hun hele leven. Wanneer je zo`n prop oorsmeer bekijkt, dan zul je “ringen” zien.
Elke ring staat voor een levensjaar, net als de jaarringen bij een boom.
Bij tandwalvissen kan je ook kijken naar het tandbeen van het gebit. Net als de prop oorsmeer is ook de tand uit lagen opgebouwd.
Volgens de laatste onderzoeken zou een tandwalvis 82 jaar oud kunnen worden en baleinwalvissen bijna 100 jaar.
In plaats van een dikke pels om zich warm te houden onder water, hebben walvissen een dikke speklaag, blubber noemt men dit. Dat is hard nodig want in de zee koelt hun lichaam sneller af dan op het land.De dikke speklaag die ook wel blubber wordt genoemd is soms 50 tot 75 centimeter dik.
Blubber zorgt voor het opslaan van energie en zorgt dat de walvis kan drijven.
Veel zeezoogdieren worden gevangen om het publiek te vermaken zoals bijvoorbeeld in dolfinaria. Vooral orka’s en tuimelaars. Gevangenschap is echter niet goed voor deze dieren. Aan de rugvin is te zien hoe het dier zich voelt. Meestal staat de rugvin mooi rechtop. Maar als het dier gespannen is of in slechte gezondheid verkeert, gaat de rugvin naar beneden hangen. Een bekend voorbeeld is de orka in de film Free Willy
Wanneer een dolfijn bedreigd wordt, gaan de andere dolfijnen meehelpen om deze dolfijn te verdedigen. Raakt er toch een dier gewond, dan gaan de andere dolfijnen de gewonde dolfijn helpen, ze proberen hem naar boven te duwen. Wanneer een mens dreigt te verdrinken en spartelende bewegingen maakt, dan kan het zijn dat de dolfijn hem of haar naar boven duwt.
Walvissen zingen om in contact te blijven met soortgenoten en om voedsel op te spor
Walvissen plegen geen zelfmoord. Walvissen verplaatsen zich in een groep, met de leider op kop. Raakt die in de war en zwemt hij in de richting van het strand dan volgt de hele groep. Dit heeft dus niets met zelfmoord te maken.
Dolfijnen kunnen erg hoog springen. In het dolfinarium is het de tuimelaar (zo noemen we deze dolfijn) die de show steelt. Maar de echte kampioen is de orka met een sprong van meer dan 11 meter.
Grote baleinwalvissen zwemmen met een snelheid van ongeveer 10 kilometer per uur door het water om voedsel te vangen. Sneller zwemmen heeft bij hun manier van voedsel vergaren weinig zin. De tandwalvissen moeten wel snel zijn om hun prooi te vangen. De orka bijvoorbeeld haalt 55 kilometer per uur.
Een zwaargewicht is de blauwe vinvis die meer dan 30 meter lang kan worden en gemiddeld 120.000 kilo weegt. Het hart van de blauwe vinvis weegt tweeduizend kilo. De aderen zijn zo groot als rioolbuizen.
Soms moeten walvissen voor hun voedsel erg diep duiken. Als ze weer boven water komen om adem te halen zien we vaak hun fontein. Dolfijnen duiken 50 tot 200 meter diep, orka’s tot 1000 meter.
Als wij dorst hebben drinken we een glas water. En bij hele erge dorst een paar glazen. Dat is niets vergeleken bij een baby vinvis. Die drinkt tot 600 liter melk per dag. Elke maand groeit het jong een meter.
De fonteinen die je vaak ziet bij walvissen heeft te maken met hun ademhaling. Walvissen ademen alleen via hun blaasgaten en niet door hun mond.
Niet alleen de hoogte maar ook de vorm van de fontein kan verschillen bij de diverse walvissen.
Er wordt al heel lang op de walvis gejaagd. Men gebruikte daarbij harpoenen. Er werd op de walvis gejaagd voor bijvoorbeeld vet wat werd gebruikt voor lampolie. Vroeger werden baleinen gebruikt bij het maken van paraplu’s.
Om ervoor te zorgen dat de walvis niet zou uitsterven startte Greenpeace in 1975 haar Red de walvis actie. Nu mag men niet meer op walvissen jagen. Enkeln Japan houd zich niet aan dit verdrag, zij doden nog steeds walvissen en dolfijnen op zeer gruwelijke wijze, eigenlijk zou men politiek moeten ingrijpen om deze moorddaden tegen het behoud van onze oceanen af te straffen op economisch vlak.
Even iets over oerwalvissen...
Walvissen zijn vermoedelijk ontstaan uit oerhoefdieren die steeds meer aangepast raakten aan het leven in het water. De vroegste Archaeoceti (oerwalvissen) hadden nog achterpoten, maar het is niet bekend of ze in staat waren om zich op het land voort te bewegen. Walvissen zijn in de verte verwant met aardvarkens en nijlpaarden, die eveneens uit de oerhoefdieren zijn ontstaan. Tandwalvissen (Odontoceti) ontstonden het eerst. Het ontstaan van de baleinwalvissen (Mystacoceti) uit de tandwalvissen is een latere ontwikkeling.
Pakicetus ('Pakistaanse walvis').
Pakicetus ('Pakistaanse walvis'). Vroeg-Eoceen, circa 50 miljoen jaar geleden. Lengte ongeveer 2 meter. Fossielen van deze tandwalvis zijn gevonden in Pakistan.
Protocetus ('oerwalvis').
Midden-Eoceen, circa 42 miljoen jaar geleden. Lengte ongeveer 2,5 meter. Fossielen van deze tandwalvis zijn gevonden in Egypte.
Dorudon ('speertand).
Laat-Eoceen, circa 35 miljoen jaar geleden. Lengte: 5 - 6 meter. Fossielen van deze tandwalvis zijn gevonden in Egypte.
Basilosaurus ('koningshagedis').
Laat-Eoceen, circa 35 miljoen jaar geleden. Lengte ongeveer 25 meter. Fossielen van deze tandwalvis zijn gevonden in Egypte.
Squalodon ('haaientandwalvis').
Oligoceen tot Vroeg-Mioceen, circa 22 miljoen jaar geleden. Lengte ongeveer 2,5 meter. Fossielen van deze tandwalvis zijn onder andere gevonden in België en Nederland.
Cetotherium ('walvisdier')
Mioceen, circa 15 miljoen jaar geleden. Lengte ongeveer 10 meter. Fossielen van deze vroege baleinwalviszijn onder andere gevonden in België en Nederland.
Illustraties: Rob van Assen. © Peter Zuidhoek - www.artboutique.nl
bezoeker(s) online.
